Over de kunst om niet altijd gelukkig te hoeven zijn.

 

Er zijn zo van die dagen waarop je je echt niet happy voelt. Je bent dan gewoon niet gelukkig.

Niet omdat er iets vreselijks is gebeurd. Niet omdat je leven volledig op zijn kop staat. Nee, gewoon omdat je je niet goed voelt, omdat je moe bent of omdat je ergens mee zit. Misschien verlang je naar iets wat er niet is, of omdat je, zonder dat je precies kan benoemen waarom, je even niet zo lekker in je vel zit.

En misschien is dat wel het moment waarop we onszelf het minst goed begrijpen. Want we leven in een wereld waarin geluk bijna een opdracht is geworden.

We moeten genieten, positief denken, dankbaar zijn. Of nog beter, we moeten het beste uit onszelf halen. En.. we moeten gelukkig zijn met wat we hebben.

En als dat niet lukt, is het net alsof we iets verkeerd doen. Precies alsof gelukkig zijn een vaardigheid is die iedereen zou moeten beheersen. Alsof verdriet een teken is dat we niet goed genoeg met het leven omgaan. Het lijkt wel, wanneer we ons ongelukkig voelen, we dringend op zoek moeten gaan naar een oplossing.

Is dat zo? Wat als we niet altijd gelukkig hoeven te zijn?

Wat als we onszelf gewoon eens mogen toestaan om ons niet goed te voelen? Zonder schuldgevoelens. Zonder de verplichting om er meteen iets positiefs van te maken. Zonder onszelf te moeten overtuigen dat het allemaal best wel meevalt. Dat het erger kan.

 

De druk om gelukkig te zijn.

Geluk is iets moois. Natuurlijk willen we gelukkig zijn. We willen ons goed voelen, genieten van het leven, liefde ervaren en innerlijke rust vinden.

Maar ergens onderweg lijkt geluk voor velen veranderd te zijn van een ervaring in een verwachting.

We kijken naar anderen en zien hun glimlach, hun blije gezichten, hun mooie huizen, hun reizen, hun gezellige etentjes en de blijkbaar vele bijzondere momenten. We zien wat ze delen, maar niet wat ze verborgen houden.

 

Dan vraag je je af: Waarom lukt het mij niet om zo gelukkig te zijn?

We vergeten dat een foto slechts een momentopname is. Die glimlach vertelt niet wat iemand 's ochtends heeft meegemaakt. Dat een mooi leven niet hetzelfde is als een leven waarin je je voortdurend goed voelt.

Ook zij die van het leven houden, hebben wel eens verdriet. Mensen die dankbaar zijn, kunnen teleurgesteld zijn. Iemand die bewust leeft, kan zich soms verloren voelen. Geluk en ongelukkig zijn sluiten elkaar niet uit. Je kan best gelukkig zijn terwijl je eens een moeilijke dag doormaakt. Je kunt van je partner houden en toch behoefte hebben aan tijd voor jezelf.

Je kan blij zijn met wat je hebt en toch verlangen naar verandering. Het is geen eenvoudige rekensom waarin geluk alle andere gevoelens moet overtreffen.

We zijn mensen.

En mensen voelen.

 

Wat proberen we dan weg te duwen?

Wanneer het gevoel van ongelukkig zijn de overhand neemt, willen we zo snel mogelijk van dat gevoel af. Dan gaan we op zoek naar afleiding, opruimen, werken, shoppen, scrollen op onze gsm, eten, plannen maken en beginnen we onszelf wijs te maken dat het allemaal niet zo erg is. Dat kan helpen.

 

Een stevige wandeling kan deugd doen. Frisse lucht door onze longen jagen brengt letterlijk verademing teweeg. Een gesprek kan verlichting brengen en een goede nachtrust kan wonderen verrichten.

Maar meestal zijn we bezig om niet te hoeven voelen wat er werkelijk aanwezig is.

Dan zeggen we tegen onszelf:

"Ik heb toch niet te klagen.

Er zijn mensen die het veel moeilijker hebben.

Ik moet dankbaar zijn.

Ik mag niet negatief denken."

Voor we het beseffen, hebben we niet alleen verdriet, maar meteen ook een schuldgevoel omdat we verdrietig zijn. Dat maakt het nog zwaarder. Een gevoel dat er niet mag zijn, verdwijnt niet omdat we het verbieden. Integendeel. Wat we voortdurend proberen weg te duwen, kan juist meer ruimte innemen in ons hoofd.

Dat betekent niet dat we ieder negatief gevoel eindeloos moeten analyseren. Het betekent wel dat we niet automatisch hoeven te vluchten voor wat we voelen.

Toelaten om eens gewoon te zeggen: "Vandaag voel ik me niet zo goed", en daar dan even niets aan te veranderen.

 

Emoties zijn geen vijanden.

We neigen er vaak naar om gevoelens in te delen:

Blij is goed.

Verdrietig is slecht.

Angst is ongewenst.

Emoties zijn echter geen morele eigenschappen. Ze maken ons niet beter of slechter als mens. Een emotie is een ervaring die ons iets kan vertellen over wat er in ons leeft.

Verdriet kan wijzen op verlies, gemis of verlangen.

Boosheid kan ons duidelijk maken dat er een grens werd overschreden.

Angst kan ons waarschuwen voor iets wat als bedreigend wordt ervaren.

Frustratie kan aangeven dat iets niet verloopt zoals we willen.

Niet iedere emotie heeft een duidelijke boodschap. Niet ieder gevoel vraagt om een grote levensverandering. Maar emoties verdienen wel aandacht.

Niet noodzakelijk omdat ze altijd gelijk hebben, maar omdat ze deel uitmaken van onze ervaring. Wanneer we boos zijn, betekent dat niet automatisch dat de ander fout zit; bij verdriet wil het niet altijd zeggen dat ons leven verkeerd loopt en bij angst zijn we niet altijd werkelijk in gevaar. Een gevoel is informatie, geen vonnis. Het mag er gewoon zijn zonder dat het meteen de waarheid over ons leven bepaalt.

 

Ongelukkig zijn kan iets zichtbaar maken.

Soms voelen we ons ongelukkig omdat we iets hebben ervaren; een afscheid, een teleurstelling, een ruzie of een verlies. Meestal gaat het om een verandering waar we niet om gevraagd hebben.

Maar het kan ook minder duidelijk zijn. Je doet wat je altijd doet. Je hebt je werk, je gezin, je huis, je dagelijkse bezigheden. Aan de buitenkant lijkt alles prima in orde.

en toch voel je je niet gelukkig.

Dat zorgt voor verwarring. Want als er geen duidelijke reden is, waar moet je dan beginnen?

Misschien bij jezelf? Niet om jezelf de schuld te geven, maar om te zoeken naar antwoorden.

Wat gebeurt er eigenlijk in mij?

Waar verlang ik naar?

Wat kost me energie?

Waar zeg ik te vaak 'ja' terwijl ik 'nee' bedoel?

Wanneer heb ik voor het laatst iets gedaan waar ik zelf echt blij van werd?

Leef ik nog op een manier die echt bij mij past?

Soms ontdekken we dat we al lange tijd vooral bezig zijn met wat anderen nodig hebben. Dat we voortdurend klaarstaan, maar nauwelijks tijd nemen om stil te staan. Dat we veel doen, maar weinig beleven. Dat we alles proberen zo goed mogelijk te doen, maar onszelf ergens onderweg zijn kwijtgeraakt.

Ongelukkig zijn kan dan een uitnodiging worden om opnieuw te kijken. Niet omdat ieder verdriet een verborgen levensles bevat maar wel omdat sommige gevoelens ons bewust kunnen maken van iets wat we te lang hebben genegeerd.

 

Je lichaam weet soms eerder dan jij wat er nodig is.

Vaak denken we dat we ons leven met ons verstand begrijpen. We maken plannen; we nemen beslissingen. We leggen uit waarom we doen wat we doen. Maar ons lichaam heeft ons vaak iets anders te vertellen.

Je bent voortdurend moe. je slaapt, maar wordt niet uitgerust wakker. Je hebt weinig zin om af te spreken. Je voelt spanning wanneer je aan bepaalde mensen of situaties denkt. Je bent sneller geïrriteerd dan vroeger. Je hebt het gevoel dat alles te veel wordt.

Lichamelijke klachten kunnen verschillende oorzaken hebben, vermoeidheid, stress en somberheid zijn niet altijd eenvoudig van elkaar te onderscheiden.

Daarom is het de moeite waard om niet alleen te vragen:

Wat moet ik nog allemaal doen?

Maar ook:

Wat vraagt mijn lichaam van mij?

Misschien is het rust.

Misschien is het minder drukte.

Misschien gewoon aandacht en een goed gesprek.

Misschien heeft het nood aan meer beweging, betere slaap of wat meer tijd voor jezelf.

En soms is het verstandig om professionele hulp te zoeken wanneer klachten aanhouden of je dagelijks functioneren beginnen te beïnvloeden.

Voor jezelf zorgen betekent niet dat je alles alleen moet oplossen.

Het betekent ook dat je jezelf ernstig neemt.

 

De kunst van zelfcompassie.

Meestal zijn we veel vriendelijker voor anderen dan voor onszelf.

Wanneer je vriendin verdrietig is, zeggen we:

- Neem je tijd.

- Je hoeft nu niet sterk te zijn.

- Het is begrijpelijk dat je je zo voelt.

- Ik ben er voor je.

Maar wanneer wijzelf verdrietig zijn, klinkt het in ons hoofd helemaal anders.

Komaan, niet zo moeilijk doen.

Je hebt toch alles om gelukkig te zijn.

Zet je er maar overheen.

Bij anderen is het veel erger.

 

Waarom behandelen we onszelf op een manier waarop we een ander nooit zouden behandelen?

Zelfcompassie betekent dat we onszelf met dezelfde vriendelijkheid en hetzelfde begrip benaderen als iemand om wie we geven.

Het is niet hetzelfde als medelijden hebben met jezelf.

Het is ook niet jezelf voortdurend gelijk geven.

 

Het betekent dat je kunt erkennen:

- Dit is moeilijk voor mij.

- Ik ben niet de enige die dit meemaakt.

- Ik hoef mezelf hiervoor niet af te wijzen.

 

Zelfcompassie is een houding waarin zelfvriendelijkheid, gedeelde menselijke ervaringen en bewust aanwezig zijn bij moeilijke gevoelens samenkomen.

Het mooie daaraan is dat je jezelf niet eerst gelukkig hoeft te maken om goed voor jezelf te mogen zorgen.

Je mag beginnen op het moment dat het moeilijk is. Juist dan is het een goed moment.

 

Ieder gevoel hoeft geen project te worden.

We leven in een tijd waarin we voor bijna alles een oplossing zoeken. Een app om beter te slapen, een cursus om gelukkiger te worden, een methode om positiever te denken; een stappenplan om stress te verminderen. Er is niets mis met hulpmiddelen, ze kunnen waardevol zijn. Maar soms maken we van ons eigen welzijn opnieuw een taak.

Wanneer we verdriet voelen denken we meteen:

- Wat moet ik doen om dit op te lossen?

We voelen ons onzeker en vragen ons af:

- Hoe kan ik dit zo snel mogelijk veranderen?

We voelen ons ongelukkig en maken daar een probleem van dat dringend moet verdwijnen. Maar niet elk gevoel hoeft onmiddellijk opgelost te worden. Sommige gevoelens hebben tijd nodig. Sommige antwoorden komen pas wanneer we stoppen met zoeken. Sommige dagen mogen gewoon moeilijke dagen zijn. Je hoeft niet van iedere ervaring een project te maken.

Je hoeft niet van elke tegenslag een groeimoment te maken. Je moet niet elke dag iets leren. Soms mag je ook gewoon leven.

 

Wanneer ongelukkig zijn geen gewoon dipje meer is.

Niet gelukkig zijn is oké. Maar dat betekent niet dat we ieder langdurig gevoel van ongelukkig zijn zomaar moeten aanvaarden of negeren. Er is een verschil tussen af en toe verdrietig zijn en voortdurend uitgeput, hopeloos of leeg voelen. Er is een verschil tussen behoefte hebben aan rust en je steeds meer terugtrekken uit het bewust leven. Wanneer deze ongelukkige gevoelens aanhouden, erger worden of je dagelijkse leven beïnvloeden, verdienen ze aandacht.

Niet als bewijs dat je hebt gefaald.

Wel als een reden om goed voor jezelf te zorgen. Je verantwoordelijkheid hiervoor op te nemen.

Een gesprek met iemand die je vertrouwt kan helpen. Soms is professionele begeleiding zinvol. En bij aanhoudende lichamelijke of psychische klachten kan het raadplegen van een arts belangrijk zijn. Hulp vragen is geen teken van zwakte. Het is een manier om jezelf niet alleen te laten met wat moeilijk is. Dat is zelfzorg.

 

Je mag opnieuw kiezen.

 

Ongelukkig zijn kan ons er bewust van maken dat we eigenlijk, diep van binnen iets anders willen. Een andere manier van werken; meer tijd voor onszelf; minder contact met mensen die ons voortdurend leegzuigen. Meer ruimte voor wat we echt belangrijk vinden. Een relatie waarin we onszelf niet langer hoeven weg te cijferen. Een leven waarin niet alles draait om presteren, zorgen en voldoen aan verwachtingen.

Dat kan best confronterend zijn. Want veranderen betekent dat we moeten los laten wat vertrouwd is. Vertrouwd is niet altijd hetzelfde als goed voor ons.

Misschien heb je jaren lang gedaan wat van je werd verwacht. Misschien heb je jezelf aangeleerd om sterk te zijn, ook wanneer je dat eigenlijk niet meer kon. Misschien heb je zo lang voor anderen gezorgd dat je niet meer weet wat jij eigenlijk nodig hebt. Dan kan ongelukkig zijn een beginpunt worden. Een moment waarop je jezelf opnieuw leert kennen. Niet omdat je moet veranderen. Maar omdat je mag veranderen. Omdat je leven niet voor altijd vastligt. Omdat je ook op latere leeftijd opnieuw keuzes kunt maken. En omdat het nooit te laat is om jezelf meer ruimte te geven.

 

Geluk is geen permanente toestand.

Misschien hebben we ons een verkeerd beeld van geluk aangeleerd. We denken soms dat gelukkig zijn betekent dat we ons altijd goed voelen, dat we altijd tevreden zijn, dat we altijd innerlijke rust ervaren, en dat we weinig zorgen hebben.

Als dat de definitie is, dan moeten we allemaal vaststellen dat we niet gelukkig zijn.

Het leven brengt nu eenmaal veranderingen mee. Veranderingen die we niet kunnen controleren.

We worden ouder.

Mensen van wie we houden worden ziek of verdwijnen uit ons leven.

Kinderen maken hun eigen keuzes.

Plannen lopen soms anders dan verwacht.

We verliezen dingen die belangrijk voor ons waren.

Maar ook zonder grote gebeurtenissen kunnen we ons soms gewoon niet goed voelen.

Geluk betekent niet dat we voortdurend blij moeten zijn. Dat het leven roze kleurt.

Het betekent waarschijnlijk eerder dat we een manier vinden om met het leven om te gaan zoals het zich aandient. Dat we kunnen genieten wanneer er iets moois gebeurt. Dat we verdriet kunnen toelaten wanneer er iets pijn doet. Dat we onszelf niet verliezen wanneer het moeilijk wordt. Dat we weten dat een slechte dag niet noodzakelijk een slecht leven betekent. En al zeker niet dat we moeten wachten tot alle zorgen verdwenen zijn om af en toe geluk te ervaren.

 

Wat als je vandaag niets hoeft te verbeteren?

 

Stel je voor dat je vandaag wakker wordt en je voelt je niet gelukkig. Geen duidelijke reden. Geen oplossing in zicht. Je bent gewoon niet in de stemming.

Wat zou er gebeuren als je jezelf niet meteen zou proberen te veranderen?

Als je niet onmiddellijk op zoek zou gaan naar een positieve gedachte? Als je jezelf niet zou vergelijken met iemand die het ogenschijnlijk beter heeft?

Als je gewoon zou denken of zeggen:

Vandaag is het even moeilijk.

En dat je jezelf daarna zou vragen:

Wat heb ik vandaag nodig?

Misschien is het een rustige ochtend.

Misschien wil je naar buiten.

Misschien heb je behoefte aan gezelschap.

Misschien wil je juist alleen zijn.

Misschien is er iets bepaald waarover je graag wil praten.

Misschien wil je helemaal niets doen.

 

Het antwoord hoeft niet groot te zijn. Zelfzorg begint soms met iets heel eenvoudigs: luisteren naar jezelf.

Niet om ieder verlangen te volgen. Niet om iedere verantwoordelijkheid te ontlopen. Maar om jezelf niet voortdurend voorbij te lopen.

 

En morgen?

Misschien voel je je morgen beter.

Misschien ook niet.

Misschien komt er een onverwacht moment waarop je weer kunt genieten. Een gesprek. Een wandeling. Een liedje. Een kop koffie. De zon. Misschien verandert er niets aan je omstandigheden, maar voelt de dag toch wat lichter. En misschien duurt het langer.

Ook dat mag.

 

We hoeven niet iedere dag gelukkig te zijn om een waardevol leven te leiden. We hoeven niet voortdurend te genieten om dankbaar te kunnen zijn. We hoeven niet altijd sterk te zijn om verder te kunnen. En we hoeven onszelf niet af te wijzen wanneer we even niet de persoon zijn die we graag zouden willen zijn. Ook op moeilijke dagen blijven we mensen die liefde, aandacht en zorg verdienen. Ook wanneer we niet productief zijn. Ook wanneer we twijfelen. Ook wanneer we onszelf even kwijt zijn. Ook wanneer we niet gelukkig zijn. Misschien is dat wel één van de mooiste vormen van geluk die we kunnen ontdekken:

- Dat we onszelf niet langer hoeven te verdienen.

- Dat we niet eerst beter, sterker, positiever of gelukkiger moeten worden om goed voor onszelf te mogen zorgen.

- Dat we gewoon mogen bestaan.

- Met alles wat er is.

- Met alles wat er niet is.

- Met de dagen waarop we stralen.

- En met de dagen waarop we ons terugtrekken.

Want het leven is niet alleen de som van onze gelukkige momenten. Het is ook wat we leren dragen, wat we leren loslaten, wat we leren aanvaarden en wat we onderweg opnieuw ontdekken.

Dus als je vandaag niet gelukkig bent, wees dan niet te streng voor jezelf.

Je hoeft er geen schuldgevoel bovenop te leggen.

Je hoeft jezelf niet te vergelijken.

Je hoeft niet onmiddellijk een oplossing te vinden.

Je mag gewoon even ademhalen.

En jezelf herinneren aan dit:

NIET GELUKKIG ZIJN IS OOK OKÉ.

Je bent niet mislukt.

Je bent niet ondankbaar.

Je bent niet verkeerd.

Je bent een mens.

En ook jij mag er zijn.

 

Je hoeft niet altijd gelukkig te zijn om gelukkig te kunnen leven.

 

Karin Vandergeeten

ReeelAndersFunctioneren